cis trans izomeri ne demek?
Cis-Trans İzomeri (Geometrik İzomeri)
Cis-trans izomeri, bir moleküldeki atomların veya grupların bir düzleme (genellikle çift bağ veya bir halka) göre farklı konumlarda bulunmasından kaynaklanan bir izomeri türüdür. Bu izomeri türü, geometrik izomeri olarak da bilinir.
Temel Şartlar:
- Çift Bağ: Cis-trans izomerisinin oluşması için molekülde dönme serbestliğinin kısıtlandığı bir çift bağ bulunmalıdır. Çift bağ etrafında dönme engellendiği için, sübstitüentler çift bağın aynı tarafında (cis) veya zıt taraflarında (trans) bulunabilir.
- Halka Yapıları: Halkalı moleküllerde de cis-trans izomerisi görülebilir. Halkanın dönmeyi engellemesi nedeniyle, sübstitüentler halkanın aynı tarafında (cis) veya zıt taraflarında (trans) bulunabilir.
- Farklı Sübstitüentler: Çift bağa veya halkaya bağlı her karbon atomunda/pozisyonda, en az bir sübstitüentin diğerinden farklı olması gerekir. Eğer aynı sübstitüentler bulunuyorsa, cis-trans izomerisi oluşmaz.
Cis ve Trans Terimleri:
- Cis: Aynı sübstitüentler, çift bağın veya halkanın aynı tarafında bulunuyorsa, bu izomer "cis" olarak adlandırılır.
- Trans: Aynı sübstitüentler, çift bağın veya halkanın zıt taraflarında bulunuyorsa, bu izomer "trans" olarak adlandırılır.
Önemli Noktalar:
- Cis-trans izomerleri farklı fiziksel (örneğin, erime noktası, kaynama noktası, yoğunluk) ve kimyasal özelliklere sahip olabilirler.
- Biyolojik sistemlerde, cis-trans izomerisi, enzim aktivitesi ve reseptör bağlanması gibi önemli süreçleri etkileyebilir.
- Cis-trans izomerisi, organik kimya ve biyokimya alanlarında önemli bir kavramdır.